Zapalenie krtani

Zapalenie krtani – objawy, diagnostyka różnicowa, leczenie i stany zagrożenia

1. Wprowadzenie

Zapalenie krtani (laryngitis) jest stanem zapalnym obejmującym krtań, w szczególności błonę śluzową oraz fałdy głosowe. Klinicznie najczęściej manifestuje się chrypką, zmianą barwy głosu, osłabieniem głosu lub jego przejściową utratą, często współistniejąc z objawami infekcji górnych dróg oddechowych.

Najczęstszą postacią jest ostre zapalenie krtani, zwykle związane z infekcją wirusową i samoograniczające się. Typowo objawy ustępują w ciągu około 1–2 tygodni.

Nie każda chrypka oznacza jednak zapalenie krtani. Długotrwała lub nawracająca dysfonia może być związana m.in. z przeciążeniem głosu, zmianami strukturalnymi fałdów głosowych, refluksem, paleniem tytoniu, niedowładem fałdu głosowego, działaniem leków, chorobami neurologicznymi, a niekiedy nowotworem krtani.

Dlatego kluczowe znaczenie ma odróżnienie:

• typowego, samoograniczającego się ostrego zapalenia krtani,
• przewlekłego zapalenia lub przewlekłej dysfonii,
• zapalenia nadgłośni/nagłośni,
• krupu u dziecka,
• innych przyczyn zwężenia górnych dróg oddechowych.

---

2. Anatomia i fizjologia krtani

Krtań znajduje się pomiędzy gardłem a tchawicą i pełni trzy podstawowe funkcje:

1. oddechową – umożliwia przepływ powietrza, 2. fonacyjną – odpowiada za powstawanie głosu, 3. ochronną – uczestniczy w zabezpieczeniu dolnych dróg oddechowych przed aspiracją.

Fałdy głosowe znajdują się w obrębie głośni. Podczas fonacji przepływ powietrza powoduje ich drgania, a następnie powstały dźwięk jest modyfikowany przez gardło, jamę ustną i nosową.

Obrzęk lub stan zapalny fałdów głosowych zmienia ich masę, napięcie i sposób drgania. Dlatego nawet niewielki obrzęk może powodować znaczącą zmianę głosu.

---

3. Definicja i podział

Zapalenie krtani można klasyfikować według czasu trwania i mechanizmu.

Ostre zapalenie krtani

Trwa zwykle krótko i najczęściej związane jest z:

• infekcją wirusową,
• przeciążeniem głosu,
• intensywnym kaszlem,
• ekspozycją na dym lub inne substancje drażniące.

Przewlekłe zapalenie krtani

Wymaga poszukiwania utrzymującej się przyczyny, np.:

• palenia tytoniu,
• przewlekłego drażnienia chemicznego,
• refluksu żołądkowo-przełykowego lub krtaniowo-gardłowego,
• przewlekłego nieprawidłowego używania głosu,
• przewlekłego kaszlu,
• alergii,
• stosowania niektórych leków wziewnych,
• zmian strukturalnych krtani.

Przewlekła chrypka nie powinna być automatycznie rozpoznawana jako „przewlekłe zapalenie krtani”.

---

4. Przyczyny ostrego zapalenia krtani

4.1. Infekcje wirusowe

To najczęstsza przyczyna ostrego zapalenia krtani.

Mogą je wywoływać m.in.:

• rinowirusy,
• wirusy grypy,
• wirusy paragrypy,
• adenowirusy,
• koronawirusy,
• RSV i inne wirusy układu oddechowego.

Zapalenie krtani często występuje jako element infekcji górnych dróg oddechowych.

Pacjent może mieć jednocześnie:

• katar,
• zatkanie nosa,
• ból gardła,
• kaszel,
• stan podgorączkowy lub gorączkę,
• uczucie rozbicia.

4.2. Przeciążenie głosu

Intensywne używanie głosu może powodować mikrourazy i obrzęk fałdów głosowych.

Dotyczy to szczególnie:

• nauczycieli,
• wykładowców,
• śpiewaków,
• aktorów,
• osób pracujących telefonicznie,
• osób pracujących w hałaśliwym środowisku.

Ryzyko zwiększa mówienie głośne, długotrwałe oraz mówienie w hałasie.

4.3. Dym tytoniowy

Palenie papierosów jest istotnym czynnikiem drażniącym błonę śluzową krtani.

W przypadku utrzymującej się chrypki u palacza szczególne znaczenie ma wykluczenie zmian przednowotworowych i nowotworowych.

4.4. Inne substancje drażniące

Do czynników wywołujących lub nasilających zapalenie należą:

• dym,
• pyły,
• opary chemiczne,
• zanieczyszczenia powietrza,
• suche powietrze,
• alergeny.

4.5. Refluks

Treść żołądkowa może oddziaływać na gardło i krtań, prowadząc do podrażnienia błony śluzowej.

Możliwe objawy obejmują:

• przewlekłą chrypkę,
• chrząkanie,
• kaszel,
• uczucie przeszkody w gardle,
• pieczenie,
• nadmierne wydzielanie śluzu.

Należy jednak unikać automatycznego przypisywania każdej chrypki refluksowi. Wytyczne AAO-HNS podkreślają, że leczenie przeciwrefluksowe nie powinno być rutynowo stosowane w izolowanej dysfonii bez odpowiednich przesłanek.

---

5. Zapalenie krtani a infekcja bakteryjna

Ostre zapalenie krtani u osoby dorosłej jest najczęściej procesem wirusowym.

Samo:

• nasilone zaczerwienienie,
• obrzęk,
• gęsta wydzielina,
• żółta lub zielona plwocina,

nie stanowi wystarczającej podstawy do rozpoznania infekcji bakteryjnej.

Badania kliniczne i przeglądy dotyczące ostrego zapalenia krtani nie wykazują korzyści uzasadniających rutynowe stosowanie antybiotyków.

---

6. Objawy zapalenia krtani

Najbardziej charakterystycznym objawem jest dysfonia, czyli zaburzenie jakości głosu.

Pacjent może opisywać:

• chrypkę,
• głos matowy,
• głos „zdarty”,
• głos słaby,
• głos ochrypły,
• trudności w mówieniu,
• okresową lub całkowitą utratę głosu.

Często występują także:

• suchy kaszel,
• uczucie drapania w gardle,
• ból lub pieczenie gardła,
• potrzeba częstego chrząkania,
• uczucie suchości,
• katar,
• ból przy połykaniu,
• stan podgorączkowy lub gorączka.

Typowy przebieg ostrego zapalenia krtani jest samoograniczający się i zwykle poprawa następuje w ciągu 1–2 tygodni.

---

7. Chrypka a utrata głosu

Chrypka jest zaburzeniem jakości głosu, natomiast afonia oznacza praktycznie całkowitą utratę możliwości fonacji.

W ostrym zapaleniu krtani może dojść do znacznego obrzęku fałdów głosowych, przez co ich prawidłowe drgania są niemożliwe.

Nie oznacza to jednak, że pacjent powinien próbować „przepchnąć” głos.

---

8. Czy należy szeptać?

Nie zaleca się intensywnego szeptania jako sposobu oszczędzania głosu.

Szept może również powodować nieprawidłowe napięcie aparatu głosowego.

Lepszą strategią jest:

• ograniczenie mówienia,
• mówienie krótko,
• spokojnym, naturalnym głosem,
• bez krzyku,
• bez forsowania głosu.

Zalecenia dotyczące higieny głosu podkreślają również znaczenie odpowiedniego nawodnienia i unikania nadmiernego chrząkania.

---

9. Diagnostyka ostrego zapalenia krtani

W typowym ostrym zapaleniu krtani diagnostyka jest przede wszystkim kliniczna.

9.1. Wywiad

Należy ustalić:

• czas trwania objawów,
• początek chrypki,
• obecność infekcji dróg oddechowych,
• gorączkę,
• kaszel,
• ból przy połykaniu,
• trudności w oddychaniu,
• palenie tytoniu,
• ekspozycję zawodową,
• przeciążenie głosu,
• refluks,
• alergie,
• stosowane leki,
• wcześniejsze epizody chrypki,
• niedawne zabiegi i intubację.

Szczególne znaczenie mają objawy alarmowe.

9.2. Badanie fizykalne

Należy ocenić:

• stan ogólny,
• tor oddychania,
• częstość oddechów,
• saturację w przypadku objawów oddechowych,
• obecność stridoru,
• gardło i jamę ustną,
• szyję,
• węzły chłonne,
• charakter głosu.

---

10. Czy potrzebne są badania laboratoryjne?

W typowym ostrym zapaleniu krtani rutynowe badania laboratoryjne zwykle nie są potrzebne.

Morfologia, CRP czy inne badania mogą być uzasadnione, gdy:

• pacjent jest ciężko chory,
• występuje wysoka lub utrzymująca się gorączka,
• istnieje podejrzenie zakażenia bakteryjnego,
• trzeba różnicować inne choroby,
• pojawiają się objawy ogólnoustrojowe.

W typowym przypadku nie wykonuje się rutynowo badań laboratoryjnych ani obrazowych.

---

11. Laryngoskopia

Laryngoskopia pozwala bezpośrednio ocenić:

• fałdy głosowe,
• obrzęk,
• przekrwienie,
• ruchomość fałdów głosowych,
• zmiany guzowate,
• polipy,
• guzki głosowe,
• owrzodzenia,
• asymetrię,
• niedowład lub porażenie.

W typowym krótkotrwałym zapaleniu krtani nie ma konieczności wykonywania jej natychmiast.

Natomiast utrzymująca się dysfonia wymaga wizualizacji krtani.

Aktualne zalecenia AAO-HNS wskazują, że jeżeli chrypka/dysfonia nie ustępuje lub nie poprawia się w ciągu 4 tygodni, należy wykonać laryngoskopię albo skierować pacjenta do specjalisty, a przy podejrzeniu poważnej przyczyny badanie powinno być wykonane wcześniej.

---

12. Kiedy laryngoskopia powinna być wykonana wcześniej?

Nie należy biernie czekać czterech tygodni, jeśli występują czynniki ryzyka lub objawy alarmowe.

Szczególne znaczenie mają:

• palenie tytoniu,
• wyczuwalny guz szyi,
• krwioplucie,
• ból ucha bez uchwytnej przyczyny w uchu,
• trudności w połykaniu,
• ból przy połykaniu,
• stridor,
• duszność,
• niedawna intubacja,
• operacja głowy, szyi lub klatki piersiowej,
• uraz krtani,
• niewyjaśniona utrata głosu,
• postępujące objawy.

AAO-HNS wymienia m.in. duszność/stridor, masę szyi, niedawną intubację, operacje oraz palenie jako sytuacje wymagające przyspieszenia oceny krtani.

---

13. TK i rezonans – kiedy?

W przypadku izolowanej chrypki nie powinno się rozpoczynać diagnostyki od TK lub MRI przed uwidocznieniem krtani.

Najpierw należy odpowiedzieć na pytanie:

Co dzieje się bezpośrednio z krtanią i fałdami głosowymi?

Dopiero później, w zależności od wyniku badania endoskopowego, można zdecydować o potrzebie:

• TK szyi,
• MRI,
• TK klatki piersiowej,
• innych badań.

Takie podejście jest zgodne z zaleceniami AAO-HNS.

---

14. Leczenie ostrego zapalenia krtani

Najważniejsze jest leczenie objawowe i usunięcie czynników drażniących.

14.1. Oszczędzanie głosu

Należy:

• ograniczyć mówienie,
• nie krzyczeć,
• nie mówić przez długi czas,
• unikać mówienia w hałasie,
• nie forsować głosu.

Nie należy również intensywnie szeptać.

---

15. Nawodnienie

Odpowiednie nawodnienie jest istotnym elementem higieny głosu.

Można:

• regularnie pić wodę,
• unikać odwodnienia,
• utrzymywać odpowiednią wilgotność powietrza,
• ograniczyć ekspozycję na bardzo suche środowisko.

Przegląd badań dotyczących nawodnienia wykazał korzystny wpływ odpowiedniego nawodnienia na różne parametry jakości głosu.

---

16. Wilgotne powietrze i inhalacje

Suche powietrze może nasilać dyskomfort.

Pomocne może być:

• zwiększenie wilgotności pomieszczenia,
• nawilżacz powietrza,
• odpowiednie nawodnienie,
• inhalacja fizjologicznym roztworem soli w odpowiednich sytuacjach.

Należy uważać na inhalacje gorącą parą nad miską lub czajnikiem, szczególnie u dzieci, ze względu na ryzyko oparzeń.

---

17. Leczenie bólu i gorączki

W razie bólu gardła lub gorączki można stosować odpowiednie leki przeciwbólowe/przeciwgorączkowe, np.:

• paracetamol,
• ibuprofen, jeśli nie ma przeciwwskazań.

Dobór preparatu powinien uwzględniać:

• wiek,
• masę ciała u dzieci,
• choroby przewlekłe,
• czynność nerek,
• chorobę wrzodową,
• przyjmowane leki,
• przeciwwskazania do NLPZ.

---

18. Leki przeciwkaszlowe

W przypadku uciążliwego suchego kaszlu można rozważyć leczenie objawowe.

Nie istnieje jednak lek, który „wyleczy” samo zapalenie krtani.

W przypadku ostrego kaszlu dowody na skuteczność wielu dostępnych bez recepty preparatów są ograniczone. NICE wskazuje m.in. na ograniczone dowody dotyczące niektórych preparatów przeciwkaszlowych i guaifenezyny oraz brak przekonujących korzyści z leków zawierających kodeinę.

---

19. Miód

U osób powyżej 1. roku życia miód może być stosowany jako środek łagodzący kaszel.

Nie należy podawać miodu dzieciom poniżej 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu.

NICE uznaje dowody na korzyść miodu w łagodzeniu ostrego kaszlu za ograniczone, ale dopuszcza jego stosowanie u osób powyżej 1. roku życia.

---

20. Antybiotyki – dlaczego zwykle nie?

Rutynowe stosowanie antybiotyków w ostrym zapaleniu krtani nie jest zalecane.

Powody:

• większość przypadków ma etiologię wirusową,
• choroba zwykle ustępuje samoistnie,
• antybiotyk nie eliminuje wirusa,
• potencjalne działania niepożądane przewyższają niewielką lub nieistniejącą korzyść,
• niepotrzebna antybiotykoterapia zwiększa presję selekcyjną na bakterie.

AAO-HNS zaleca przeciwko rutynowemu stosowaniu antybiotyków w dysfonii, a przeglądy dotyczące ostrego zapalenia krtani również nie wykazują podstaw do ich rutynowego stosowania.

Kiedy antybiotyk może być potrzebny?

Nie chodzi o leczenie „samej chrypki”, lecz o rozpoznanie konkretnego zakażenia bakteryjnego, w którym antybiotykoterapia jest wskazana.

Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie zakażenia krtani i okolicznych struktur, np. bakteryjne zapalenie nagłośni lub inne zakażenia powodujące zwężenie dróg oddechowych.

---

21. Kortykosteroidy – czy warto je stosować?

To jeden z najczęstszych problemów praktycznych.

Pacjent z silną chrypką często otrzymuje „na szybko” glikokortykosteroid.

Nie powinno się jednak rutynowo stosować kortykosteroidów w niesprecyzowanej dysfonii lub ostrym zapaleniu krtani.

AAO-HNS zaleca, aby nie stosować rutynowo kortykosteroidów przed oceną krtani. Wynika to zarówno z braku wystarczających dowodów na korzyść w typowej dysfonii, jak i z potencjalnych działań niepożądanych.

Istnieją sytuacje szczególne, w których steroid może być uzasadniony, ale wtedy leczenie wynika z określonego rozpoznania.

Przykładem jest krup u dziecka.

---

22. Zapalenie krtani u dziecka – bardzo ważne rozróżnienie

U dzieci określenie „zapalenie krtani” może oznaczać różne choroby.

Najważniejszą jest krup (laryngotracheobronchitis).

Typowe objawy krupu:

• szczekający kaszel,
• chrypka,
• świst wdechowy – stridor,
• pogorszenie w nocy,
• czasami gorączka.

Najczęściej występuje u dzieci w wieku około 6 miesięcy–6 lat.

---

23. Krup – ocena ciężkości

Łagodny

• szczekający kaszel,
• chrypka,
• brak stridoru w spoczynku.

Umiarkowany

• stridor,
• zwiększony wysiłek oddechowy,
• objawy także w spoczynku.

Ciężki

• nasilony stridor,
• znaczna praca dodatkowych mięśni oddechowych,
• niepokój lub wyczerpanie,
• pogarszająca się wentylacja.

Zagrażający życiu

• sinica,
• zaburzenia świadomości,
• skrajne zmęczenie,
• niewydolność oddechowa,
• cichnący stridor przy narastającej niedrożności.

Ciężki krup wymaga natychmiastowego leczenia i zabezpieczenia dróg oddechowych. W ciężkich przypadkach stosuje się nebulizowaną adrenalinę oraz glikokortykosteroid, najczęściej deksametazon.

---

24. Dlaczego dziecko ze stridorem jest szczególnie ważne?

Stridor oznacza turbulentny przepływ powietrza przez zwężone górne drogi oddechowe.

Nie należy go traktować jak zwykłego kaszlu.

Przyczyną może być:

• krup,
• zapalenie nagłośni,
• ciało obce,
• reakcja anafilaktyczna,
• obrzęk krtani,
• wrodzona wada dróg oddechowych,
• ropień przestrzeni głębokich szyi.

Dziecko z nasilającym się stridorem lub dusznością wymaga pilnej oceny.

---

25. Zapalenie nagłośni – stan zagrożenia życia

Zapalenie nagłośni (epiglottitis) jest znacznie poważniejszą chorobą niż typowe wirusowe zapalenie krtani.

Może prowadzić do gwałtownego zwężenia dróg oddechowych.

Objawy alarmowe:

• silny ból gardła,
• trudności w połykaniu,
• ślinienie,
• zmieniony głos,
• duszność,
• stridor,
• przyjmowanie pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu,
• ciężki stan ogólny.

W takiej sytuacji nie należy wykonywać agresywnego badania gardła u dziecka ani prowokować niepokoju, ponieważ może to pogorszyć niedrożność dróg oddechowych.

---

26. Ostre zapalenie krtani a zapalenie nagłośni

W praktyce duszność, stridor i trudności w połykaniu są ważniejsze diagnostycznie niż sama chrypka.

---

27. Różnicowanie chrypki

Chrypka może wynikać z wielu przyczyn.

---

28. Rak krtani – dlaczego przewlekłej chrypki nie wolno ignorować?

Chrypka jest jednym z możliwych objawów raka krtani.

Nie oznacza to, że każda chrypka jest nowotworem.

Jednak szczególną uwagę należy zwrócić na:

• palenie tytoniu,
• alkohol,
• wiek,
• postępującą chrypkę,
• jednostronne dolegliwości,
• ból przy połykaniu,
• trudności w połykaniu,
• krwioplucie,
• guz szyi,
• utratę masy ciała,
• ból ucha bez zmian w uchu.

Przy utrzymującej się dysfonii konieczne jest uwidocznienie krtani, a nie wielokrotne leczenie objawowe bez ustalenia przyczyny.

---

29. Zapalenie krtani a refluks

Refluks może być jednym z czynników przewlekłej dysfonii, ale jego rozpoznawanie wyłącznie na podstawie chrypki jest problematyczne.

Objawy sugerujące refluks mogą obejmować:

• zgagę,
• kwaśne odbijania,
• regurgitację,
• kaszel,
• chrząkanie,
• uczucie przeszkody w gardle.

Nie należy jednak automatycznie rozpoczynać długotrwałego leczenia inhibitorem pompy protonowej u każdej osoby z chrypką.

AAO-HNS zaleca ostrożność w stosowaniu leczenia przeciwrefluksowego przy izolowanej dysfonii bez odpowiednich przesłanek.

---

30. Leki wziewne a chrypka

Chrypka może być działaniem niepożądanym leków wziewnych, szczególnie kortykosteroidów.

Mechanizmy obejmują m.in.:

• miejscowe działanie leku na błonę śluzową,
• zmiany w funkcjonowaniu mięśni krtani,
• miejscową suchość,
• nieprawidłowe odkładanie leku.

U pacjentów stosujących inhalatory należy sprawdzić:

• technikę inhalacji,
• rodzaj inhalatora,
• stosowanie komory inhalacyjnej, jeśli jest wskazana,
• płukanie jamy ustnej po inhalacji.

Nie należy jednak samodzielnie odstawiać skutecznego leczenia astmy.

---

31. Czego nie robić?

Najczęstsze błędy w leczeniu zapalenia krtani:

1. Antybiotyk „na wszelki wypadek”

Typowe ostre zapalenie krtani jest zwykle wirusowe.

2. Steryd bez rozpoznania

Kortykosteroid może czasami być uzasadniony, ale nie powinien być automatycznym leczeniem każdej chrypki.

3. Szeptanie przez cały dzień

Nie jest to optymalna forma oszczędzania głosu.

4. Krzyczenie w celu „rozruszania głosu”

Może dodatkowo urazować fałdy głosowe.

5. Wielokrotne chrząkanie

Chrząkanie mechanicznie drażni krtań i może tworzyć błędne koło:

podrażnienie → chrząkanie → dalsze podrażnienie → więcej chrząkania.

6. Ignorowanie przewlekłej chrypki

Chrypka trwająca >4 tygodni wymaga oceny krtani.

7. Traktowanie stridoru jak zwykłego kaszlu

Stridor może oznaczać istotne zwężenie górnych dróg oddechowych.

---

32. Kiedy pilnie szukać pomocy?

Natychmiastowej oceny medycznej wymagają:

• duszność,
• stridor,
• sinienie,
• narastająca niewydolność oddechowa,
• niemożność przełykania śliny,
• nasilone ślinienie,
• gwałtownie pogarszający się stan,
• obrzęk języka lub gardła,
• podejrzenie anafilaksji,
• ciało obce w drogach oddechowych.

NHS również wskazuje trudności w oddychaniu jako wskazanie do natychmiastowej pomocy, a stridor i niemożność połykania jako objawy alarmowe.

---

33. Kiedy skonsultować lekarza w trybie planowym?

Konsultacja jest wskazana, jeśli:

• objawy nie poprawiają się po około 2 tygodniach,
• chrypka nawraca,
• głos stale pozostaje zmieniony,
• chrypka utrzymuje się około 4 tygodni,
• pacjent jest palaczem,
• występują zaburzenia połykania,
• pojawia się krwioplucie,
• występuje guz szyi,
• pojawia się ból ucha bez choroby ucha,
• występuje przewlekły kaszel,
• głos jest istotnie obciążony zawodowo.

W przypadku utrzymującej się dysfonii należy dążyć do bezpośredniej oceny krtani.

---

34. Praktyczny algorytm diagnostyczny

Pacjent z chrypką

Krok 1 – czy występuje zagrożenie drożności dróg oddechowych?

Tak:

• duszność,
• stridor,
• sinica,
• ślinienie,
• niemożność połykania,
• gwałtowne pogorszenie.

→ pilna pomoc medyczna i zabezpieczenie dróg oddechowych.

Nie

↓

Krok 2 – czy objawy wskazują na typową infekcję?

• katar,
• kaszel,
• ból gardła,
• nagły początek,
• krótki czas trwania.

→ leczenie objawowe + oszczędzanie głosu + obserwacja.

↓

Krok 3 – czy chrypka utrzymuje się lub nawraca?

Tak

→ ocena przyczyn przewlekłej dysfonii i laryngoskopia.

↓

Krok 4 – czy istnieją czynniki ryzyka?

• palenie,
• guz szyi,
• krwioplucie,
• zaburzenia połykania,
• wcześniejsza intubacja,
• operacja,
• uraz,
• stridor.

→ wcześniejsza ocena laryngologiczna.

---

35. Ostre zapalenie krtani – leczenie w praktyce

U typowego dorosłego pacjenta:

1. Ograniczyć używanie głosu

↓

2. Nie szeptać intensywnie i nie krzyczeć

↓

3. Odpowiednio się nawadniać

↓

4. Unikać dymu tytoniowego i innych substancji drażniących

↓

5. Leczyć ból/gorączkę, jeśli występują

↓

6. Leczyć kaszel objawowo, jeżeli jest bardzo uciążliwy

↓

7. Nie stosować rutynowo antybiotyku

↓

8. Nie stosować rutynowo steroidu bez ustalenia wskazania

↓

9. Obserwować przebieg

↓

10. Jeśli dysfonia się utrzymuje – ocenić krtań.

---

36. Ostre zapalenie krtani – najważniejsze różnicowanie

W praktyce klinicznej szczególnie ważne jest odróżnienie:

Zapalenia krtani

od:

• zapalenia nagłośni,
• krupu,
• reakcji anafilaktycznej,
• aspiracji ciała obcego,
• ropnia okołomigdałkowego,
• ropnia zagardłowego,
• obrzęku alergicznego krtani,
• guza krtani,
• porażenia fałdu głosowego.

Najważniejszym pytaniem nie zawsze jest:

„Czy to zapalenie krtani?”

ale:

„Czy drogi oddechowe są drożne i czy istnieje przyczyna wymagająca pilnego leczenia?”

---

37. Rokowanie

Typowe ostre wirusowe zapalenie krtani ma dobre rokowanie.

Najczęściej:

• objawy są krótkotrwałe,
• głos stopniowo wraca,
• nie dochodzi do trwałego uszkodzenia krtani.

Niekorzystny przebieg lub przedłużona dysfonia powinny skłonić do poszukiwania innej przyczyny.

---

38. Najważniejsze informacje dla pacjenta

Jeśli masz typowe ostre zapalenie krtani:

• odpoczywaj głosowo,
• nie krzycz,
• nie forsuj głosu,
• unikaj intensywnego szeptania,
• pij odpowiednią ilość płynów,
• unikaj palenia i dymu,
• utrzymuj odpowiednią wilgotność powietrza,
• lecz ból lub gorączkę objawowo,
• nie oczekuj automatycznie antybiotyku.

Typowe zapalenie krtani zwykle ustępuje samoistnie w ciągu około 1–2 tygodni.

Jeśli chrypka się utrzymuje:

Nie należy przez wiele tygodni powtarzać kolejnych kuracji „na zapalenie krtani”. Utrzymująca się dysfonia wymaga oceny krtani, a według aktualnych zaleceń AAO-HNS nie należy dopuszczać do oczekiwania dłuższego niż około 4 tygodni bez laryngoskopii, jeśli głos nie wraca do normy.

Jeśli pojawia się duszność lub stridor:

To już nie jest sytuacja do spokojnego leczenia domowego — należy pilnie ocenić drożność dróg oddechowych.

---

39. Podsumowanie

Zapalenie krtani jest najczęściej łagodną, samoograniczającą się chorobą, zwykle o etiologii wirusowej.

Najważniejsze zasady:

1. Najbardziej typowym objawem jest chrypka/dysfonia. 2. Ostre zapalenie krtani często występuje w przebiegu infekcji wirusowej. 3. Typowy przypadek nie wymaga rutynowych badań laboratoryjnych ani obrazowych. 4. Podstawą leczenia jest leczenie objawowe, nawodnienie, higiena głosu i eliminacja czynników drażniących. 5. Antybiotyki nie powinny być rutynowo stosowane. 6. Kortykosteroidy nie powinny być rutynowo stosowane w niesprecyzowanej dysfonii przed oceną krtani. 7. U dzieci trzeba odróżnić zwykłe objawy infekcji od krupu i potencjalnej niedrożności dróg oddechowych. 8. Stridor, duszność, ślinienie i niemożność połykania są objawami alarmowymi. 9. Utrzymująca się chrypka wymaga oceny krtani. 10. Według aktualnych zaleceń AAO-HNS dysfonia, która nie ustępuje lub nie poprawia się w ciągu 4 tygodni, powinna prowadzić do laryngoskopii lub skierowania na takie badanie. 11. U palacza lub osoby z innymi czynnikami ryzyka ocena może być potrzebna znacznie wcześniej. 12. Najważniejsze w praktyce jest odróżnienie zwykłego, samoograniczającego się zapalenia krtani od chorób mogących prowadzić do niedrożności dróg oddechowych lub przewlekłej patologii krtani.

Źródła i zalecenia

• AAO-HNSF, Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) – Update.
• AAO-HNS, aktualne materiały dotyczące laryngoskopii w dysfonii.
• NICE, Cough (acute): antimicrobial prescribing.
• NHS, Laryngitis.
• PubMed, Acute Laryngitis.
• RCH Melbourne, Croup / Laryngotracheobronchitis.